Werkboeken Taal in Blokjes

De werkboeken ‘Taal in Blokjes' zijn gebaseerd op de F&L methode® (1987) en zijn onderdeel van de F&L methode Schoolversie.

Klik hier voor voorbeelden van de werkboeken en handleidingen.

De werkboeken ‘Taal in Blokjes' maken deel uit van een interventiepakket voor de behandeling van (risico)leerlingen uit groep 3 en 4 met lees- en/of spellingproblemen op de basisschool (en op het speciaal basisonderwijs). Het pakket is allereerst ontwikkeld voor scholen maar kan bijvoorbeeld ook goed gebruikt worden binnen een logopedische behandeling.

Het interventiepakket bestaat uit:
-    werkboeken (per 5 van een deel verpakt),
-    6 bijbehorende handleidingen. De handleidingen bevatten de ingevulde voorbeelden en veel aanvullende werkvormen. In de handleidingen staat ook de uitleg van de andere materialen van het interventiepakket.
-    basiskaarten per werkboek (TiB1+2, TiB 3+4, TiB 5, TiB 6)
-    klank-teken kaartjes (per doosje)
-    taalblokken met springplein en basiskaart blokken (basisset 1, basisset 2 of basisset 3 en 3b)
-    klank-analyse kaartjes (per doosje)
-    woordbouwkaartjes

daarnaast:
-    8 klankkaarten, gelamineerd, verdeeld in 6 niveaus,
-    klankkaarten/basiskaarten per stuk
-    klankenbingo
  

De F&L software wordt v
anaf de tweede helft van dit jaar verwacht.

De onderdelen van het interventiepakket zijn apart te bestellen. Als u een (proef) bestelling opgeeft, ziet u het totaalbedrag. Bij een bestelling krijgt u de rekening per e-mail. Nadat u betaald heeft, wordt uw bestelling opgestuurd.

Het pakket zal het komende jaar met diverse materialen worden uitgebreid, waaronder een blokwoordenboek, een klankenbingo en een poster met klanken. De F&L software zal gekoppeld worden aan een workshop.

Het interventiepakket sluit aan bij de zorgtaak van scholen en bij de huidige wetenschappelijke opvattingen over dyslexie. De F&L methode® (Fonologische en Leerpsychologische methode) is een klankgerichte, hooggestructureerde methode die al meer dan 20 jaar bij Stichting Taalhulp wordt toegepast voor de individuele behandeling van dyslexie.

 

De F&L methode®

De F&L methode is een cognitieve, taalkundige methode voor lezen en spellen. Deze worden aangeboden in een geïntegreerd systeem.

Kenmerken van de F&L methode

De F&L methode gaat uit van de klankstructuur van de Nederlandse taal. Door de verschillende soorten klanken een kleur te geven, wordt de klankstructuur van het taalsysteem zichtbaar gemaakt en het fonologisch bewustzijn gestimuleerd.

Bij het lezen staat de klinker centraal. Voor het ontsleutelen van meerlettergrepige woorden is het belangrijk dat de klinker waargenomen wordt als ankerpunt van de lettergreep en dat de (visuele) segmentatie van de lettergrepen tussen de klinkers correct uitgevoerd wordt. Het waarnemen van het aantal klinkers in woorden geeft tevens informatie over de woordlengte zodat beter kan worden voorspeld hoe een woord gelezen moet worden.

Leerlingen die met de F&L methode werken, leren om de spelling van woorden te (re)construeren vanuit de klankstructuur van de taal, op het moment dat het woord aangeboden wordt. De nadruk ligt op het leren spellen van woordstructuren in plaats van op het leren spellen van specifieke woorden of woordpakketten.

 

Effectonderzoek F&L methode

Vorig jaar verscheen het eerste onafhankelijke onderzoek naar het effect van behandeling met de F&L methode® in het Tijdschrift voor Orthopedagogiek, uitgevoerd door de Universiteit Utrecht. De resultaten waren positief: de vooruitgang met lezen was groot en de vooruitgang met spellen was zelfs zeer groot. In de loop van dit jaar zal het resultaat van een tweede onafhankelijk onderzoek naar het effect van de F&L methode verschijnen, uitgevoerd door de Radboud Universiteit Nijmegen (manuscript ingediend). In beide onderzoeken zijn grote groepen leerlingen onderzocht (uit ruim 650 dossiers). De bevindingen van het tweede onderzoek zijn vergelijkbaar met het eerste onderzoek (terwijl verschillende onderzoeksinstrumenten zijn gehanteerd en een verschillende steekproef van leerlingen is genomen).

 

Schoolversie van de F&L methode

Inleiding

De F&L schoolversie is ontwikkeld vanuit de praktijk en gebaseerd op twintig jaar ervaring met de behandeling van leerlingen met een dyslectische problematiek. Naar aanleiding van de belangstelling van scholen werd een aantal jaren geleden begonnen met de ontwikkeling van een schoolversie van de F&L methode (‘Taal in Blokjes').

De vergoeding van de behandeling van ernstig dyslectische leerlingen per 2009 heeft de F&L schoolversie versneld. De ontwikkelingen rond het dyslexieprotocol en de regeling voor het vergoeden van dyslexie hebben de zorgtaak voor scholen verbreed en verdiept. De schoolversie van de F&L methode kan ingezet worden bij het begeleiden van leerlingen met een lees- en/of spellingachterstand.

 

Het interventiepakket

Het pakket is ontwikkeld als aanvullend, remediërend materiaal en kan naast diverse taalmethodes gebruikt worden. De eerste twee werkboeken kunnen (gedeeltelijk) aan het einde van groep 2 ingezet worden (voorschotbenadering).

In deze werkboeken hoeven de leerlingen niet te schrijven. Met kleuren leren zij de klank-teken koppeling en de structuur van woorden.

De basismaterialen en werkboeken zijn geschikt voor gebruik in de klas en voor individueel gebruik door bijvoorbeeld de remedial teacher of de logopedist.

Ook een combinatie is mogelijk. De werkboeken zijn bedoeld voor zelfstandig gebruik. Voor de auditieve oefeningen en extra oefeningen in de handleiding is begeleiding nodig. Veel werkvormen bij het basismateriaal zijn bij uitstek geschikt voor interactief gebruik (leerlingen met elkaar onder begeleiding van de leerkracht).

De handleiding bevat ingevulde werkbladen en extra oefenstof bij de meeste werkbladen. Een aantal werkvormen komt steeds weer terug.

De inhoud van de werkboeken staat vooraan bij de 'koffertjes' van elk werkboek. Door de werkboeken 1 t/m 6 bij de koffertjes open te slaan, krijgt u een goed overzicht van de opbouw. Bij de etiketjes 'nieuw' staan de nieuwe categorieën.

Elk werkboek heeft een aantal auditieve blokken, deze zijn te herkennen aan het symbool ‘met het oortje'. De auditieve oefeningen zijn bij elkaar gezet om het opzoeken te vergemakkelijken, het is niet de bedoeling om alle auditieve oefeningen binnen een blok in keer af te nemen.

 

Opbouw van de werkboeken:

werkboek 1: veel klank-teken koppeling en mkm-woorden ('jan', 'kaas', 'zoek')

werkboek 2: mkm-woorden en herhaling klank-teken koppeling

werkboek 3: mkm + ng, nk en sch-woorden ('schaap', 'bang', 'henk')

werkboek 4: woorden met clusters voor of achter (mkmm 'kast' en mmkm 'dwaal') en samenstellingen mkm-mkm ('zak-doek')

werkboek 5: woorden met clusters voor en achter (mmkmm 'staart'), woorden van twee klankgroepen met clusters ('broek-riem'), woorden van 3 klankgroepen type mkm-mkm-mkm ('dikbilkoe'), woorden met aai/ooi/oei, eeuw/ieuw/uw, ij/ei en ou/au-woorden.

werkboek 6: woorden met mmm-clusters ('stroop'), de stomme klinker in -e, -ig en -lijk (bijna klankzuivere spelling), woorden van drie klankgroepen met clusters en ij/ei en ou/au-woorden.


De opbouw van de werkboeken is cumulatief, de stof van voorgaande werkboeken wordt meegenomen in de nieuwe werkboeken. Tussentijds instappen kan bij de werkboeken 1 t/m 3 (afhankelijk van het niveau van de leerling). Het wordt sterk afgeraden om in werkboek 4 of later in te stappen omdat de opbouw en de inoefening van de F&L-systematiek dan verloren gaan. Het is beter om werkboek 3 versneld door te werken.

De meerlettergrepige woorden gaan van duidelijk herkenbare samenstellingen ('voet-bal','zak-mes') naar minder duidelijke samenstellingen en meerlettergrepige woorden ('hoe-veel', bal-kon', 'maan-dag', 'aan-bie-ding').

Bij 'bijna klankzuiver' wordt de stomme klinker in -e, -ig en -lijk behandeld. De klankverkleuringen eer/oor/eur (eel/ool/eul, uil/eil/ijl) komen niet aan bod (de -el wel bij de stomme klinker).

Na het doorlopen van de werkboeken is het de bedoeling dat aangesloten kan worden op de regeluitleg van school, bijvoorbeeld uit Taaljournaal of Taalactief.

Thalita Boumans, februari 2009

Voor meer informatie zie de  publicaties over de F&L methode bij www.stichtingtaalhulp.nl.
U kunt ook de demonstratie video bekijken op www.taalinblokjes.nl.

 

Lijst van publicaties F&L methode®

Effectonderzoek naar de Fonologische en Leerpsychologische methode voor behandeling van dyslexie
Verscheen in het blad Tijdschrift voor Orthopedagogiek (september 2008).   

Het effect van de Fonologische en Leerpsychologische methode (F&L methode®) bij leerlingen met dyslexie.
Manuscript ingediend, (2009).  

Taalhulp bij Dyslexie: een psycholinguïstische benadering
Verscheen in het blad Logopedie en Foniatrie (juni 2004).

Klank & kleur maken lezen leuk (over de F&L schoolversie)
Verscheen in het blad J/M, vakblad voor ouders (juni 2004).

Taal in blokjes (over de F&L schoolversie)
Verscheen in het blad Van Horen Zeggen (juni 1997).

Met veel informatie over de F&L-methode®.

De fonologische en leerpsychologische methode
Verscheen in het blad Signaal (juni 1996).

Psycholinguïstische methode voor lees- en spellingproblemen
Verscheen in het blad Logopedie en Foniatrie (april 1993).

 

Voorbeelden

De inhoud van de werkboeken staat vooraan bij de 'koffertjes' van elk werkboek.
Bij het etiketje 'nieuw' staan de nieuwe categorieën per werkboek.
Een aantal werkvormen komt in meerdere werkboeken terug op het niveau van dat werkboek.
Onderaan de pagina ziet u uit welke handleiding het voorbeeld komt.