Woorden bouwen met gekleurde letters
Leerlingen kunnen op allerlei manieren woorden maken met letters (klanken) in de kleuren van Taal in Blokjes. Zo zijn er grote en kleine magneetletters (letterbox klein en groot), grote magnetische woordbouwkaarten voor op een letterbord in de klas, woordbouwkaartjes voor onder andere kruiswoorden en lettermemory. En daarnaast ook onze klank-teken kaartjes en het spel Klankenbingo. Met de letters van Taal in Blokjes kan je ook allerlei oefeningen doen op het gebied van de klank-teken koppeling, het wendbaar omgaan met klanken en de woordvorming.
Hieronder staan de magneetletters en de woordbouwkaartjes. Zie ook de Klank-tekenkaartjes en Klankenbingo.
Magneetletters klein en groot (letterbox 1 en 2)
We hebben een letterbox met grote magneetletters en een letterbox met kleine magneetletters. De grote magneetletters hebben naast de ‘gewone a’ ook een schrijf-a.
Met de magnetische letters schrijven de leerlingen woorden met kleuren voor klanken. Elke letter wordt direct aan de kleur van zijn eigen groepje gekoppeld: medeklinkers, korte klanken, lange klanken etc. De ‘ingebakken’ fonologische codering ondersteunt de klank-teken koppeling en de spelling.
De magnetische letters zijn proportioneel, als de leerling de letters aan elkaar schuift ziet hij een ‘normaal woordbeeld’.
De magneetletters kunnen ook zonder magneetbord worden gebruikt, bijvoorbeeld op leesplankjes of bij een werkboek.
Tip 1: Gebruik de letters op een magneetbord en laat de leerling woorden bouwen door met een veegbeweging de letters ‘te slepen’ over het bord. Dat werkt prettiger dan letters oppakken en neerzetten.
Tip 2: Oefen de wendbaarheid van klanken: leg een aantal letters (klinkers en medeklinkers) op het magneetbord. Laat de leerling telkens nieuwe woorden bedenken en maken met de beschikbare letters en opschrijven.
Tip 3: Gebruik de Joker voor oefeningen en spelletjes. Opdracht 1: leg een woord met één Joker en laat de leerling raden welk woord het is. Opdracht 2: je mag 10 letters pakken en twee Jokers, probeer het langste woord te maken!
Voorbeelden van werkvormen
Woordbouwkaartjes
Woordbouwkaartjes van kunststof voor scrabble, kruiswoorden, lettermemory en klankkwartet
Deze set bevat 3 kaartjes van elke letter.
Gebruik de woordbouwkaartjes van stevig plastic voor scrabble of bijvoorbeeld kruiswoorden. Het spelen van klank-lettermemory of klankwartet is ook een mogelijkheid.
Onderaan elke letter staat een aantal punten. ‘Lastige letters’ hebben meer punten. Je kan werken met een woordwaarde waarbij langere en moeilijkere woorden beloond worden.
Klankkwartet is een hele fijne oefening om de klank-teken koppeling te leren, het is een goede afwisseling bij het flitsen van klank-teken kaartjes.
Elke leerling krijgt een aantal letters en legt deze op zijn leesplankje. Met deze letters kan je kruiswoorden maken. Bijvoorbeeld ‘dank’ en ‘tang’. Elke leerling probeert telkens één kruiswoord te maken met de hoogste woordwaarde. Daarna schrijft de leerling het woord op.
Werkvormen met de woordbouwkaartjes
- Taal in Blokjes scrabble (met of zonder woordwaarde), gebruik hiervoor de leesplankjes
- Kruiswoorden leggen
- Klank-letter memory
- Klankkwartet
- Gedicteerde woorden maken met de kaartjes en opschrijven
Waarom hebben de letters een woordwaarde?
De letterwaarde is zo berekend dat het maken van langere woorden en het gebruik van ‘moeilijke klanken’ en regelwoorden beloond wordt. De winnaar heeft de knapste woorden en dus ook de woorden met het hoogste aantal punten gemaakt. De woordbouwkaartjes kunnen ook zonder letterwaarde worden gebruikt.